1)      TANIMI:

İneklerde kullanılmak üzere düşünülmüş, el tipi süt kontrol cihazıdır. Her memedeki sütün elektriksel geçirgenliğini ölçer ve bu yolla mastitisi belirler.

Meme dokusu iltihaplandığında yada diğer bozukluklar oluştuğunda Na, Cl, gibi iyonlardan meydana gelen (ve belli bir sıvı elektrolit yapısı olan) süt plazmasının yapısı değişir. Böyle durumlarda içerikte sodyum ya da klor gibi iyonlarda yükselme meydana gelir ve sütte elektriksel geçirgenlik artar.

Süt kontrol cihazının çalışması bu prensibe bağlıdır ve inek sütündeki anormallikleri hızlı ve doğru bir şekilde sütün elektriksel geçirgenliğini ölçerek bulabilir.

2) ÖZELLİKLERİ:

1.      Süt kontrol cihazı, süt ve süt ürünleri üretimi yapan çiftlikler için çok kullanışlıdır. Mastitisin sebep olduğu olağan dışı sütler bilgisayar sistemli hesaplama mekanizması sayesinde doğru şekilde belirlenebilir.

2.      Aleti kullanmak herkes için çok kolaydır ve sonuçlar hızlıca belirlenebilir.

3.      Geleneksel teşhis yöntemlerinden farklı olan bu yeni tanısal metod ile anormal (problemli) süt erkenden teşhis edilebilir.

4.      Memelerin dördünden de aynı anda numune alınabilen ve numunelerin hepsini de aynı anda aynı koşullar altında (özellikle ısı vb.) analiz eden ve sonuçları aynı ekranda istenirse kıyaslayarak gösterebilen bir sisteme sahiptir.

5.      Veteriner hekimler için detaylı rakamsal sonuçlar görüntüleyebilmesinin yanı sıra yetiştiriciler için hasta yada sağlam olarak sonuç gösterebilme özelliğine sahiptir. Uygun menüden seçim yapıldığı taktirde, sütteki değişim miktarına bakarak hastalık seviyesinide (+1 arasında +6) görüntüleyebilir.

6.      CMT yada kağıt test kitlerindeki gibi somatik hücre sayısını değerlendirerek sonuç vermez. Memelerden salgılanan sütün kimyasal yapısındaki değişikliklere bakarak sonucu değerlendirir.

Bu özeliği sayesinde, tedavi edilmiş olsa bile hala somatik hücre  sayısı yüksek (dökülen meme epiteli ve dokulardaki harabiyete gelen makrofaj vb. nedeniyle) olan ve sütü normal yapısına döndüğü halde pozitif gösteren CMT vb. testler gibi yanlış yönlendirmeye neden olmaz. Antibiyotik kullanımı sonucu tedavi olmuş, sütü normal bileşimine dönmüş olan sütlerin normal olarak belirlenmesini sağlar. Mastitis olan memeler çoğunlukla antibiyotik tedavisine cevap vermiş ve tedavi olmuş olsalar bile bir süre daha somatik hücre sayısı yüksek çıkar. Bu nedenle tedaviden sonra başarılı olunup olunmadığını CMT vb. yöntemler ile test etmek mümkün değildir.

Tedavinin başarılı olup olmadığının en doğru yöntemi; steril koşullarda alınmış sütü mikrobiyolojik ekime göndermek ya da aletimizdeki gibi bir yöntemle sütün (Hatta dört memeyi kıyaslayarak) normal bileşimine gelip gelmediğini tespit etmektir. Özellikle dört memenin de aynı anda mastitis olmadığı (Dört memenin de aynı anda mastitis olma oranı %20 nin daha altındadır)  durumlarda hasta memenin normalle aynı değerlere geldiğini tespit etmek son derece kolay ve güvenilirdir.

3) SUBKLİNİK MASTİTİS NEDİR? (GİZLİ MASTİTİS)

Klinik mastitis kolayca belirlenebilir. Çünkü meme yapısında gözle görülebilir çeşitli değişiklikler ile sütün yapısında, görsel (pıhtılar, sararma vb.) değişiklikler meydana gelir. Fakat görsel inceleme ile subklinik (gizli) mastitisi belirlemek zordur. 

1)      Subklinik mastitis, klinik mastitisten 20–40 kat daha sık oluşur.

2)      Subklinik mastitis çoğunlukla daha sonra klinik mastitise dönüşür.

3)      Subklinik mastitis çoğunlukla daha uzun sürer.

4)      Süt üretiminde düşüşe neden olur ve süt kalitesini de kötü şekilde etkiler.

5)      Subklinik mastitis ten meydana gelen kayıp, genel olarak mastitisten meydana gelen toplam ekonomik kayıpların %70 ini oluşturur.

 

Değişmeler sağlıklı sütün yapısındaki Potasyum ve laktoz ile sodyum ve klor derecesindeki yükselme ile karakterizedir.

Yangının derecesi veya diğer olumsuz sebepler nedeniyle her şeye rağmen olması gereken ozmotik basınç dengesi (ve içindeki iyonları ) büyük oranda muhafaza edilemez. Süt analizci, mastitisi bu faktörleri değerlendirerek doğru olarak tesbit edebilir ve kalitesi normal olmayan sütü tesbit edebilir. Bununla düşük laktozlu bileşim ile düşük yoğunluklu sütü tesbit etmekte mümkündür.

NOT: 4 meme arasındaki farklara dayanan geçirgenlik seviyesi yangının derecesine bağlı olarak değişmekle beraber, gerçekleştirilen teşhis yönteminde kullanılan mutlak geçirgenlik seviyesi sistemik hastalıklar, rasyondaki değişiklikler ve östrus gibi bazı faktörlere de bağlı olarak değişir. Fakat her durumda meme ölçümleri arasında fark sadece yangı durumunda ortaya çıktığından son derece güvenilir yorumlar yapar.

 Başlangıç olarak normal olmayan süt için 4 meme lobu arasındaki geçirgenlik değerleri oranı ve geçirgenlik değerleri şöyledir.

 Ölçüm değeri                   Memeler arasındaki farklar                        Değerlendirme

<80                                         <1                                                                  Normal süt

<80                                         >2                                                                  İnfekte süt

>80                                         <2                                                                  İnfekte süt(düşük yoğ.süt ve fizyolojik anormal yani kolostrum kapsamına girer.)

>80                                         <2                                                                  Düşük yoğunluklu süt ve fizyolojik anormal (Yani kolostrum gibi değerlendirilir )

1-2 üzerindeki farklar mastitis için risk olarak değerlendirilir. Bu gibi durumlarda veteriner muayenesi gerekir.